,,Każde miejsce na ziemi jest piękne,
tylko trzeba to piękno dostrzec.”
PRUCHNA
Największa i najstarsza wieś w gminie Strumień należąca do powiatu cieszyńskiego
w województwie śląskim. Pod względem fizyczno-geograficznym miejscowość położona
jest w Dolinie Górnej Wisły, która stanowi część większej jednostki zwanej
Kotliną Oświęcimską. Dolina Górnej Wisły na obszarze Pruchnej ma charakter
nizinny. W krajobrazie dominują lekko pofałdowane tereny położone na wysokości
od ok. 261 do 292 m n.p.m. W podmokłych obniżeniach znajdują się stawy
hodowlane, które z otaczającymi je łąkami i lasami stanowią środowisko życia
bogatej w tym regionie fauny i flory.
Z KART HISTORII
Nazwa miejscowości pochodzi prawdopodobnie od próchniejących drzew. Zgodnie z
tym źródłosłowiem powinno się pisać „Próchno” lub „Próchna”. Tą formą
posługiwano się do wygaśnięcia dynastii cieszyńskich Piastów w 1653 r. Spotykano
się także z pisownią „Prochno”, „Prochna” lub z czeskiego” Prachna” i wreszcie
ze zniemczoną nazwą „Pruchna”, gdyż język niemiecki nie zna spółgłosek miękkich
i pochyleń. Obecnie obowiązuje nazwa „Pruchna”, chociaż jej mieszkańcy częściej
używają nazw przysiółków: Kopanina, Nowy Świat, Centrum, Dworzec, Stadnina Koni,
Gawliniec, Knaj, Nowe Chałupy, Babusiów i Kilisztwo.
Wieś posiada herb, którego tarczę umieszczono na ścianie przedsionka kościoła
rzymskokatolickiego w Pruchnej. Przedstawia on pług koleśny, czyli pług z
dwukołowym wózkiem. Zwrócony jest w lewą stronę, z białym żelaziwem, ze złotymi
drzewcami na niebieskim tle. Odcisk pieczęci z takim herbem oraz
czesko-niemieckim napisem w otoku „Obec-Pruchnau” znajduje się na dokumencie z
1835 r.
Początków Pruchnej należy szukać w połowie XIII w. a związane są z działalnością
osadniczą Mieszka I. Pierwsze wzmianki o miejscowości pojawiły się w dokumencie
z 1305 r., który jest wykazem wsi Księstwa Cieszyńskiego zobowiązanych do
płacenia dziesięciny biskupowi wrocławskiemu. Pruchna wymieniona jest wśród 76
wsi obok między innymi: Kończyc, Ochab, Dębowca, Zebrzydowic.
Przez długie stulecia istniały dwie Pruchny: Wielka i Mała. Pierwsza wzmianka o
Pruchnej Małej pochodzi dopiero z 1416 r., ale należy sądzić, że ta część wioski
powstała z nieznacznym opóźnieniem w stosunku do Pruchnej Wielkiej.
Możemy przypuszczać, że używany obecnie podział na Pruchną Dolną i Górną
odpowiada dawnej nazwie – Pruchna Wielka, Pruchna Mała.
Pierwotnym właścicielem Pruchnej był książę, później jej posiadaczem stała się
rodzina rycerska. Od początków XV w. wieś ulegała kolejnym podziałom, zmieniali
się też jej właściciele.
W okresie zaborów w latach 1844-1863 w trakcie budowy linii kolejowej Warszawa-
Wiedeń Austriacy wybudowali w Pruchnej reprezentacyjny dworzec kolejowy
mieszczący obok poczekalni i kas biletowych także biura i restaurację. Z tego
okresu pochodzą również mosty kolejowe, po których do dziś kursują pociągi.
W czasie I wojny światowej (1914 – 1918) zginęło 42 obywateli Pruchnej. Dla
uczczenia pamięci poległych mieszkańcy wsi postawili w 1927 roku pomnik
znajdujący się obok szkoły. Został on zniszczony w czasie II wojny światowej, a
z jego dawnej formy pozostał jedynie cokół z wmurowanym weń dużym, granitowym
głazem. Całość jest otoczona kamiennymi słupkami. Z fotografii można odczytać:
„Bohaterom, synom gminy Pruchnej poległym na wojnie dla wolności narodu”, po
czym wymienione są nazwiska poległych.
1 września 1939 r. wybuchła II wojna światowa, Niemcy wkraczają do wsi. W całej
Polsce, a więc i w Pruchnej rozpoczęła się germanizacja, aresztowania i łapanki.
Mieszkańców wsi nie ominęły prześladowania, wywózki na roboty do Niemiec czy do
obozów koncentracyjnych. Działania frontowe w rejonie miejscowości od lutego do
kwietnia w 1945 r. przyniosły wiele zniszczeń i ofiar. 1 maja 1945 r. nastąpiło
wyzwolenie Pruchnej.
Mieszkańcy wsi po zakończeniu działań wojennych energicznie przystąpili do
odbudowy zniszczonych obiektów i organizacji życia społeczno-gospodarczego.
Instytucje i jednostki gospodarcze czynne w Pruchnej przed II wojną światową
zostały odremontowane i uruchomione jeszcze w 1945 lub w roku następnym.
Należały do nich: kościół ewangelicki, kościół i parafia rzymskokatolicka, urząd
pocztowy, kolej z prowizorycznym dworcem, Spółdzielnia Mleczarska, Państwowe
Gospodarstwo Rolne oraz szkoła podstawowa. Na przestrzeni powojennych lat
wykonano bardzo dużo zadań i rozwiązano wiele problemów gospodarczo –
technicznych, które podniosły znacząco poziom cywilizacyjno – kulturowy wsi.
Sołtysi w Pruchnej od 1888 roku: Jan Goszyk, Jan Hudziec, Karol Gumola, Paweł
Polok, Radowid Sosna, Józef Grzybek, Franciszek Zorychta, Karol Gembala,
Franciszek Czakon, Franciszek Szymiczek, Janina Rzepka, Małgorzata Gołyszny.
PRUCHNA WSPÓŁCZEŚNIE
Obecnie miejscowość jest nowoczesną wsią o dużych możliwościach rozwoju. Przez
wioskę przebiega wojewódzka droga Katowice – Cieszyn (nr 938) oraz droga
powiatowa Chybie – Pruchna. Miejscowość znajduje się na trasie linii kolejowej
Wiedeń – Zebrzydowice- Katowice – Warszawa. Korzystne położenie Pruchnej sprzyja
inwestycjom i przyczynia się do rozwoju gospodarczego.